ขี่มอเตอร์ไซค์ในไทย ใบขับขี่ ค่าปรับ และด่านตำรวจ

คนต่างชาติขี่มอเตอร์ไซค์ในไทย ต้องมีอะไรบ้าง

สองใบ ไม่ใช่ใบเดียว คือใบขับขี่ของประเทศต้นทางที่ระบุสิทธิ์ขับขี่รถจักรยานยนต์ และใบขับขี่สากลที่ระบุประเภทรถจักรยานยนต์ไว้ในเล่ม ใช้คู่กันเสมอ กองบังคับการตรวจคนเข้าเมืองเขียนไว้ชัดว่าใบขับขี่สากลต้องออกตามอนุสัญญาที่ไทยเป็นภาคี คืออนุสัญญาเจนีวา ค.ศ. 1949 หรืออนุสัญญาเวียนนา ค.ศ. 1968 และต้องใช้ร่วมกับใบขับขี่ของประเทศต้นทาง ใบขับขี่สากลใบเดียวโดดๆ ไม่ใช่เอกสารที่ใช้ได้ และใบขับขี่สากลที่มีแต่ประเภทรถยนต์ก็ไม่ครอบคลุมรถจักรยานยนต์ ไม่ว่ารถคันนั้นจะเล็กแค่ไหน

• ใบขับขี่จากประเทศต้นทาง ที่มีสิทธิ์ขับขี่รถจักรยานยนต์อยู่ในใบนั้นจริง
• ใบขับขี่สากล เล่มจริง ที่ประทับประเภทรถจักรยานยนต์ไว้ พกเล่มติดตัว ไม่ใช่ถ่ายรูปเก็บไว้ในมือถือ
• พาสปอร์ตพร้อมตราประทับเข้าเมือง
• คนต่างชาติที่อยู่ไทยยาวทำใบขับขี่ไทยได้ ขนส่งขอพาสปอร์ต หลักฐานที่พักในไทย ใบรับรองแพทย์ที่ออกไม่เกิน 30 วัน ใบขับขี่ต่างประเทศ และการอบรมออนไลน์ผ่านระบบ e-Learning ของกรมการขนส่งทางบก

ใบขับขี่รถยนต์ ขี่มอเตอร์ไซค์ไม่ได้ กฎข้อนี้ใช้กับคนไทยด้วย

เป็นเรื่องที่เข้าใจผิดกันมากที่สุด และเข้าใจผิดทั้งคนไทยและคนต่างชาติ ใบขับขี่รถยนต์กับใบขับขี่รถจักรยานยนต์เป็นคนละใบ ใช้แทนกันไม่ได้ ถ้าถือใบขับขี่รถยนต์แล้วไปขี่มอเตอร์ไซค์ กฎหมายถือว่าคุณขับรถโดยไม่ได้รับใบอนุญาตขับรถสำหรับรถประเภทนั้น ไม่ใช่ความผิดเล็กน้อยแบบพกเอกสารไม่ครบ มันคือคนละฐานความผิด และเป็นฐานที่หนักกว่า ตรรกะเดียวกันนี้คือเหตุผลที่ใบขับขี่สากลประเภทรถยนต์ของนักท่องเที่ยวใช้กับมอเตอร์ไซค์ไม่ได้ ไม่ใช่เพราะตำรวจเข้มเป็นพิเศษกับชาวต่างชาติ แต่เพราะกฎหมายฉบับเดียวกันนี้ใช้กับทุกคนบนถนนเส้นเดียวกัน

โทษจริงตามกฎหมาย แยกให้ชัดสามกรณี

เว็บส่วนใหญ่เอาสามเรื่องนี้มาปนกันจนตัวเลขมั่ว ทั้งที่กฎหมายแยกไว้ชัดเจน สำนักงานกิจการยุติธรรม กระทรวงยุติธรรม สรุปไว้ตามพระราชบัญญัติรถยนต์ พ.ศ. 2522 แบบนี้

• ไม่มีใบขับขี่ หรือขี่ผิดประเภทรถ ตามมาตรา 64 จำคุกไม่เกิน 1 เดือน หรือปรับไม่เกิน 1,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
• มีใบขับขี่แต่ไม่ได้พกติดตัว ปรับไม่เกิน 1,000 บาท เป็นคนละฐานกับข้อบน และเบากว่าตรงที่ไม่มีโทษจำคุก
• ใบขับขี่หมดอายุ ปรับไม่เกิน 2,000 บาท เป็นตัวเลขที่สูงที่สุดในสามข้อ และเป็นข้อที่คนลืมกันมากที่สุด

ทำใบขับขี่รถจักรยานยนต์เอง ขั้นตอนจริงที่ขนส่ง

ถ้ายังไม่มีใบขับขี่รถจักรยานยนต์ ทางที่เร็วที่สุดคือจองคิวแล้วไปให้จบในรอบเดียว ไม่ต้องผ่านโรงเรียนสอนขับรถก็ได้ ถ้าไปสอบที่สำนักงานขนส่งเอง จองคิวผ่านแอปพลิเคชัน DLT Smart Queue หรือเว็บไซต์ของกรมการขนส่งทางบก แล้ววันจริงจะเจอสี่ด่านตามลำดับนี้

• ทดสอบสมรรถภาพร่างกาย มองเห็นสี สายตาทางกว้างและทางลึก และปฏิกิริยาเท้าในการเหยียบเบรก
• อบรมภาคทฤษฎี 5 ชั่วโมง นั่งจริง ไม่ใช่เซ็นชื่อแล้วกลับ เผื่อเวลาทั้งวันไว้เลย
• สอบข้อเขียน 50 ข้อ ภายใน 1 ชั่วโมง ต้องได้อย่างน้อย 90 เปอร์เซ็นต์ คือ 45 ข้อ ผิดได้ 5 ข้อเท่านั้น
• สอบปฏิบัติ 5 ท่า ท่าที่ตกกันบ่อยที่สุดคือขี่บนทางแคบโดยเท้าไม่แตะพื้น ซ้อมก่อนไปดีกว่าไปสอบใหม่
• ใบแรกที่ได้เป็นใบขับขี่ชั่วคราว อายุ 2 ปี ครบแล้วค่อยเปลี่ยนเป็นแบบ 5 ปี

ค่าใช้จ่ายจริง เป็นบาท และตัวที่เรายังไม่ยืนยัน

ตัวเลขที่เราตรวจสอบแล้วมีสองตัว ค่าธรรมเนียมใบขับขี่รถจักรยานยนต์ส่วนบุคคลชั่วคราว 100 บาท บวกค่าคำขอ 5 บาท รวม 105 บาท และค่าธรรมเนียมใบขับขี่รถจักรยานยนต์ส่วนบุคคลแบบ 5 ปี รวมประมาณ 255 บาท จุดที่ต้องพูดตรงๆ คือมีแหล่งข้อมูลบางแห่งระบุค่าทำใบขับขี่รถจักรยานยนต์ใหม่ไว้ที่ 205 บาท ซึ่งไม่ตรงกับ 105 บาทข้างบน เราไม่ได้ยืนยันตัวเลข 205 บาทนี้กับกรมการขนส่งทางบกโดยตรง จึงไม่เขียนว่าตัวไหนถูก ถ้าจะไปสอบจริง เช็กหน้าค่าธรรมเนียมของ dlt.go.th หรือถามสำนักงานขนส่งที่จะไปก่อน ส่วนค่าใบรับรองแพทย์และค่าเช่ารถสำหรับสอบปฏิบัติ แต่ละคลินิกและแต่ละสำนักงานคิดไม่เท่ากัน เราไม่ได้ตรวจสอบตัวเลขพวกนี้ในรอบนี้ จึงไม่ลงตัวเลขไว้ให้

1 เมษายน 2569 อะไรที่เปลี่ยนไปจริง

สิ่งที่เปลี่ยนคือการบังคับใช้ ไม่ใช่ตัวค่าปรับ ช่วงผ่อนผันที่ตำรวจจราจรตักเตือนก่อนปรับสิ้นสุดลงวันที่ 31 มีนาคม 2569 และตั้งแต่ 1 เมษายน 2569 เป็นต้นมา มีการบังคับใช้กฎหมายอย่างเข้มงวดกับ 10 ฐานความผิดหลัก ตัวเลขข้างล่างนี้คือเพดานโทษสูงสุดตามกฎหมาย ไม่ใช่ยอดที่ด่านจะเรียกเก็บจากคุณจริง ยอดจริงที่ออกใบสั่งมักต่ำกว่าเพดานมาก แต่เพดานคือสิ่งที่กฎหมายเปิดช่องไว้ และตอนนี้ไม่มีโควตาตักเตือนฟรีรออยู่แล้ว

• ขับรถเร็วเกินกำหนด ปรับไม่เกิน 4,000 บาท
• ฝ่าฝืนสัญญาณไฟแดง ปรับไม่เกิน 4,000 บาท
• ไม่หยุดให้คนข้ามทางม้าลาย ปรับไม่เกิน 4,000 บาท
• ใช้โทรศัพท์ขณะขับขี่โดยไม่มีอุปกรณ์แฮนด์ฟรี ปรับไม่เกิน 4,000 บาท
• ขับรถย้อนศร ปรับไม่เกิน 2,000 บาท
• ไม่สวมหมวกนิรภัย ปรับไม่เกิน 2,000 บาท
• ไม่คาดเข็มขัดนิรภัย ปรับไม่เกิน 2,000 บาท
• ขับรถโดยไม่มีใบขับขี่ ปรับไม่เกิน 1,000 บาท และอาจมีโทษจำคุกไม่เกิน 1 เดือน
• เมาแล้วขับ ปรับ 5,000 ถึง 20,000 บาท และจำคุกไม่เกิน 1 ปี
• ขับรถโดยไม่คำนึงถึงความปลอดภัย ปรับ 5,000 ถึง 20,000 บาท และจำคุกไม่เกิน 1 ปี

โดนโบกเข้าด่าน ทำยังไงให้จบเร็วที่สุด

ด่านตรวจในกรุงเทพฯ เป็นเรื่องปกติ ไม่ใช่เรื่องใหญ่ ตำรวจขอดูใบขับขี่ บางครั้งขอดูพาสปอร์ตหรือสัญญาเช่าด้วย ถ้าเอกสารครบ ส่วนใหญ่จบใน 2 นาที สิ่งที่ทำให้เรื่องยาวคือท่าทีของคนขี่ ไม่ใช่ตัวเอกสาร

• ชิดซ้าย ดับเครื่อง ถอดหมวกกันน็อคและแว่นกันแดดก่อนพูด ให้เขาเห็นหน้า
• สวัสดีครับหรือสวัสดีค่ะ ยกมือไหว้ พูดเสียงปกติ ไม่ต้องอธิบายยาว
• ยื่นเอกสารที่เขาขอ ไม่ยื่นทั้งกระเป๋า และไม่ยื่นเงินสด
• ถ้าโดนใบสั่ง รับใบสั่งไว้ แล้วไปชำระที่สถานีตำรวจหรือช่องทางที่ระบุในใบสั่ง ขอใบเสร็จทุกครั้ง ไม่มีใบเสร็จคืออย่าจ่าย
• ถ้าสื่อสารกันไม่รู้เรื่องจริงๆ สายด่วนตำรวจท่องเที่ยว 1155 รับสาย 24 ชั่วโมง และมีล่ามหลายภาษา
• เถียงที่ด่านไม่เคยทำให้เรื่องสั้นลง ถ้าไม่เห็นด้วยกับใบสั่ง ไปโต้แย้งตามช่องทางในใบสั่ง ไม่ใช่ริมถนน

ประกันคือเหตุผลที่ใหญ่กว่าค่าปรับ

ค่าปรับหลักพันเป็นเรื่องเล็กเมื่อเทียบกับสิ่งที่เสียจริงตอนเกิดเหตุ กรมธรรม์ประกันภัยรถภาคสมัครใจโดยทั่วไประบุข้อยกเว้นไว้ว่าไม่คุ้มครองกรณีผู้ขับขี่ไม่มีใบขับขี่หรือใบขับขี่หมดอายุ แปลว่าถ้าคุณขี่โดยไม่มีใบขับขี่ที่ถูกประเภทแล้วเกิดอุบัติเหตุ ความเสียหายของรถคันที่คุณขี่เป็นเรื่องของคุณคนเดียว ส่วนประกันภัยภาคบังคับตาม พ.ร.บ. คุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถ เป็นคนละตัวและมีวงเงินจำกัด ดูแลค่ารักษาพยาบาลเบื้องต้นของผู้ประสบภัย ไม่ได้ซ่อมรถให้คุณ นี่คือเหตุผลที่ร้านเช่าที่ทำงานจริงจังถึงยืนยันเรื่องเอกสาร ไม่ใช่ความเรื่องมาก แต่เพราะวันที่มีเรื่อง เอกสารใบนั้นคือสิ่งเดียวที่ยืนอยู่ระหว่างคุณกับบิลทั้งใบ ก่อนออกขี่ อ่านเงื่อนไขกรมธรรม์ของรถคันนั้นเองเสมอ เพราะข้อยกเว้นของแต่ละบริษัทไม่เหมือนกันเป๊ะ

เช่ากับ NOIRR ใช้เอกสารอะไร

รถของ NOIRR เกิน 150cc ทุกคัน ผู้เช่าจึงต้องมีใบขับขี่รถจักรยานยนต์ไทย หรือใบขับขี่สากลที่ระบุประเภทรถจักรยานยนต์ พร้อมใบขับขี่ของประเทศต้นทาง ใบขับขี่สากลประเภทรถยนต์อย่างเดียวใช้ไม่ได้ และเราไม่ส่งมอบรถถ้าเอกสารไม่ถูกประเภท ตรงนี้ไม่มีข้อยกเว้นและไม่ต่อรอง ตอนนี้มีรถพร้อมให้เช่าคันเดียวคือ Ducati Monster 937 ราคา 3,500 บาทต่อวัน ส่งถึงที่ทั่วกรุงเทพฯ เลือกวันจากปฏิทินได้ที่หน้าจอง NOIRR ไม่ยึดพาสปอร์ตเป็นมัดจำ